Opwindautomaat voor koekoeksklok

Mancaver Theo zat met een old school probleem: enkele jaren geleden kocht hij in het Schwarzwald een koekoeksklok met een eendaags uurwerk. Dat betekent dus dat je het ding elke dag moet opwinden en dat werd nogal eens vergeten. Daarom maakte hij een opwindautomaat. Het doel: de gewichten vanzelf laten optrekken -zonder een modificatie aan de klok- en het liefst zo min mogelijk zichtbaar.

“Voor de hand lag het opwinden van de gewichten met nylondraad, door middel van een spoeltje op de as van een elektromotor.  Een tweevoudig systeem dus: een motor voor het uurwerk en een motor voor de koekoek. Gekozen is voor motoren met vertraging, zodat de trekkracht voldoende is en de gewichten niet bij het opwinden gelanceerd worden. Het starten en stoppen van het optrekken gebeurt door microswitches.

Klokopwinder-schets

Een belangrijk probleem moest worden opgelost. Na het optrekken blokkeerden de vertragingskasten van de motoren het vieren van de nylon optrekdraden. Dat betekende dus dat het uurwerk- en koekoekmechanisme stopten! Er moest een koppelmechanisme tussen het spoeltje en de motor-as bedacht worden.

Koppeling

Wanneer de motoren draaien, moeten de spoelen aangedreven worden en wanneer de motoren stilstaan, moeten de spoelen vrij draaien op de motor-as zodat de klokgewichten hun normale werk kunnen doen. Op de motor-as breng je een ring aan, dat kan bijvoorbeeld een moer zijn, uitgeboord met dezelfde diameter als de motor-as. Deze moet gefixeerd worden met de as. Dit kan door moer en as te doorboren met een klein boortje en er een spijkertje in te steken/lijmen. Lijm tegen deze moer een rond plaatje van bijv. aluminium of dun triplex (1 mm), met een diameter van circa 20 mm.

Nu de koppelingsplaten. Hiervoor heb ik 2 stalen borgringen genomen met over de hele omtrek ribbels. Wanneer je deze ringen op elkaar legt, zie je dat ze perfect in elkaar grijpen, dus koppelen! Lijm één van deze ringen nu op het ronde plaatje op de motor-as. Gebruik voor de verlijmingen een goede tweecomponenten-constructielijm. Smeer de opgeruwde flens in en leg de ontvette borgring goed concentrisch in de lijm. Geen lijm aan de voorkant!

Koekoekklok

Nu de constructie van de spoel. Zoek een aluminium buisje dat over de motor-as kan draaien. Steek het buisje op de motor-as tegen de koppelschijf. Zaag het buisje op maat, zodanig dat het ca. 10-12 mm langer is dan het uiteinde van de motor-as. Maak een spoeltje door 2 plaatjes uit 4 mm triplex te zagen met een diameter van ca. 15 mm. Boor eerst de gaten gelijk aan de  buisdiameter in een stuk triplex en zaag daarna de buitenmaat van de spoelflanken. Het hout breekt dan minder/niet uit. Ruw het aluminium buisje op en verlijm de flanken met tweecomponentenlijm op de buis: eentje op het einde en de andere 3 mm ervandaan. Het aanschuiven van beide flanken met tussenafstand kan eenvoudig met een rondje geïsoleerd zwart installatiedraad van 1,5 vierkante millimeter. Vóór het uitharden wel verwijderen! Na het uitharden lijm je het buisje.

Tijdens het draaien tussen de beide flanken vijl je met een platte vijl een v-vormige groef uit. Breng nu  de tweede borgring aan op de flank van de spoel aan het uiteinde van het buisje. Druk het buisje  op de motor-as, zodanig dat beide borgringen in elkaar vallen. Laat het  geheel uitharden. Dicht vervolgens het andere einde van het spoelbuisje af met een plaatje blik/aluminium en lijm.

Drukgroep

Verzamel wat ballpointveertjes, liefst slappe met een diameter die net in de buis kunnen. Knip het begin eraf en daarna een stuk dat je in de buis schuift. Schuif de buis op de motor-as en de beide borg(koppelings)platen moeten 3 mm uit elkaar blijven. Bij het aandrukken grijpen de borgplaten in elkaar en bij loslaten veren ze weer uit elkaar. Let op: de veerdruk moet niet te groot zijn, anders moet je een andere veer zoeken (tip: vooraf uittrekken of indrukken wil ook helpen).

Opwindautomaat-constructie

De volledige constructie. Bekijk hem hier als Pdf-bestand.

Het koppelen gebeurt elektrisch. Daartoe demonteerde ik een autorelais zodanig dat het spoeltje met anker overbleef. Dwars onder het spoeltje, met anker naar boven wijzend, lijmde ik een plaatje aluminium op het spoelijzer voor bevestiging. Stel deze koppelspoel onder de spoelbuis op de motor en bepaal hoeveel mm het anker verlengd moet worden om over het einde van de spoelbuis te vallen. Zaag de vereiste strip uit een ijzeren hoekijzer en pas de strip met dezelfde breedte als het anker op het anker. Let wel: strip uit ijzer versterkt de aantrekkingskracht van het anker!  Schuur het anker en de strip op en vertin deze delen met een soldeerbout. Leg ze daarna op elkaar, zodanig dat het uiteinde van de strip tegen het scharnierpunt van het anker ligt en evenwijdig met het anker. Houd de bout op de strip en soldeer beide delen.

Plaats reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *